Συνέντευξη στο περιοδικό Psychologies “Δεν αντέχω τα παιδιά των άλλων”

συνέντευξη στην Λυδία Μπότση

Τα βρίσκουν υπερβολικά «κακομαθημένα», «φασαριόζικα», «θρασύ», «ανάγωγα»- με μια λέξη, ανυπόφορα: η ανοχή ορισμένων απέναντι στα παιδιά των άλλων, όταν αυτά βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη ενός χιλιομέτρου, είναι σχεδόν μηδενική. Με τη βοήθεια της ψυχολόγου Μαρία Καραπατσιά αναζητούμε τι κρύβεται πίσω από την τόση αυτή δυσφορία.

Μετά από αμέτρητα τηλεφωνήματα και άλλες τόσες ακυρώσεις, τα καταφέρατε: θα πάτε, επιτέλους για καφέ με την κολλητή σας «σαν άνθρωποι»: κοινώς, χωρίς τον μικρό Θανούλη να χαλάει τον κόσμο. Τώρα που το ξανασκέφτεστε, βέβαια, ο συγκεκριμένος μικρός δεν είναι το μόνο παιδί που… δεν αντέχετε. Τι μπορεί όμως να κάνει κάποιον να αντιπαθεί μια τόσο «χαριτωμένη» ύπαρξη όσο ένα παιδί; «Η μικρή ανεκτικότητα απέναντι στις συμπεριφορές ενός παιδιού μπορεί να σχετίζεται με τη φάση ζωής στην οποία βρισκόμαστε. Εάν για παράδειγμα, δεν έχουμε δικά μας παιδιά, είτε επειδή δεν θέλουμε, είτε επειδή κρίνουμε πως τη  δεδομένη περίοδο δεν το ευνοούν οι συνθήκες, είναι πολύ λογικό να ενοχλούμαστε όταν ένα παιδί, τρέχει, φωνάζει, κάνει φασαρία ή γκρινιάζει. Κι αυτό γιατί, δεδομένου ότι η καθημερινότητα μας δεν συμπεριλαμβάνει παιδιά, έχουμε διαμορφώσει και αντίστοιχους ρυθμούς ζωής: αλλιώς χαλαρώνουμε, αλλιώς διασκεδάζουμε, αλλιώς ηρεμούμε. Και η  παρουσία ενός παιδιού διαταράσσει αυτό το “αλλιώς”».

Αυτό σε πρώτο επίπεδο. Γιατί σε δεύτερο, η στάση μας απέναντι σε κάτι τέτοιο αφηγείται σκηνές από τα παιδικά μας χρόνια. «Ο τρόπος που αντιμετωπίζουμε τα παιδιά των άλλων μαρτυρά έως ένα βαθμό τη γεύση που έχουν τα παιδικά μας χρόνια. Άνθρωποι που ως παιδιά μεγάλωσαν σε ένα περιβάλλον όπου κυριαρχούσε η αγάπη και η φροντίδα των γονιών και είχαν από αυτούς το ενδιαφέρον και τη συναισθηματική στήριξη που χρειάζονταν, δέχονται την όποια ενόχληση πολύ πιο εύκολα, γιατί  μέσα από αυτήν είναι σαν να ξαναζούν λίγο τα- ευτυχισμένα – παιδικά τους χρόνια. Αντίστοιχα, εκείνοι που  το οικογενειακό τους περιβάλλον ήταν αυταρχικό και έντονα κριτικό συνήθως δυσφορούν περισσότερο όταν πρέπει να συνυπάρξουν με παιδιά και είναι πολύ λιγότερο διαλλακτικοί».

Υπάρχει όμως και κάτι ακόμα, που έχει τις ρίζες του στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε το ρόλο μας ως (μέλλοντα) γονιό- με άλλα λόγια, στο ναρκισσισμό μας. Με το να απορρίπτουμε συμπεριφορές των παιδιών των άλλων, στην ουσία προβάλλουμε ότι εμείς «θα τα μεγαλώναμε πολύ καλύτερα». «Όλοι οι άνθρωποι έχουμε ένα σύστημα αξιών, που σε μεγάλο βαθμό αντικατοπτρίζει αυτό που είμαστε. Επίσης, έχουμε μεγαλώσει σε μια κοινωνία που μας έχει μάθει ότι πρέπει να είμαστε καλοί σε οτιδήποτε καταπιανόμαστε- διαφορετικά υπολειπόμαστε έναντι των υπολοίπων. Εάν σε αυτό προσθέσουμε πως το παιδί λειτουργεί ως καθρέφτης  του γονιού- αφού εν πολλοίς είναι “δημιούργημά” του-μπορούμε να καταλάβουμε την τάση πολλών να επιβεβαιώνουν μέσω αυτών πόσο καλύτεροι είναι από τους άλλους. Από κει και πέρα, πόσο κριτικοί και απορριπτικοί είμαστε απέναντι τους, αφορά σε μεγάλο βαθμό στο κατά πόσον έχουμε επιλέξει ως στάση ζωής την αυτοβελτίωση μέσω της αυτοκριτικής. Και αυτό είναι που διαχωρίζει, με απόλυτους όρους μιλώντας, τον ευτυχισμένο από τον δυστυχισμένο άνθρωπο». Γι’ αυτό ξεσκονίστε λίγο τις μνήμες σας από τον τρόπο που αντιμετώπιζαν τις δικές σας σκανδαλιές κάποιοι άλλοι ενήλικες, σκεφτείτε πως θα θέλατε να σας είχαν αντιμετωπίσει και προσπαθήστε να πράξετε ανάλογα. Ούτως ή άλλως δεν είναι δική σας δουλειά να μάθετε τρόπους στα παιδιά των άλλων.

Τι να κάνω;

Απενοχοποιηθείτε

Πρώτα απ όλα αποδεχτείτε πως δεν είστε  υποχρεωμένοι να συμπαθείτε τα παιδιά. Πολλοί άνθρωποι, εξ αντανακλάσεως από το γενικό αίσθημα που υπάρχει σε σχέση με τα παιδιά, λειτουργούν ενοχικά απέναντι σε αυτό τους το συναίσθημα με αποτέλεσμα να πιέζονται και να γίνονται ακόμα πιο αρνητικοί απέναντι τους- κάτι που συχνά συνοδεύεται και από αρνητικές σκέψεις σε σχέση με το πόσο καλοί γονείς θα γίνουν (εάν δεν είναι). Αυτό σε καμία περίπτωση δεν ισχύει- το ένα δεν σημαίνει απαραίτητα το άλλο.

Βάλτε όρια

Εάν πρόκειται για τα παιδιά φίλων σας είναι καλό να μιλήσετε μαζί τους και να τους πείτε τι σας ενοχλεί στη συμπεριφορά του παιδιού τους προκειμένου να μη δημιουργούνται τριβές- π.χ ότι δεν θέλετε να πηδάει στους καναπέδες σας, να μιλάει άσχημα στο δικό σας παιδί κλπ. Από κει και πέρα είναι καλό, όταν έρχονται σπίτι σας, να τους έχετε διαμορφώσει έναν χώρο όπου θα μπορούν να βάλουν τα παιχνίδια τους, τις ζωγραφιές τους κλπ. Έτσι θα υπάρξει ειρήνη.

Γίνετε για λίγο παιδί

Τα παιδιά επιζητούν την προσοχή των μεγάλων- αυτός είναι συνήθως και ο λόγος που κάνουν φασαρία. Δείξτε τους ένα ενδιαφέρον σε σχέση με αυτά που ζωγραφίζουν, ρωτήστε τα για το σχολείο, τον καλύτερο τους φίλο- γίνετε ξανά για λίγο παιδί. Έτσι θα ικανοποιήσετε την ανάγκη τους για προσοχή και στη συνέχεια θα μπορέσετε να συνυπάρξετε ήρεμα.